GBIME

विद्युतीय चूलोको प्रयोग बढ्दा पनि घटेन ग्यासको आयात, निगमलाई ग्यासमा मात्रै मासिक २ अर्ब घाटा


मदनराज पन्त
3 February, 2022 12:32 pm

lpg gas

काठमाडौं । नेपालमा केही समयमता विद्युतीय चूलो (इन्डक्सन) को प्रयोग बढ्दै गएको छ । नेपाल सरकारले नै देश विद्युतमा आत्मनिर्भर हुँदै गएको र विद्युतीय उर्जा खेर जाने अवस्था आएको भन्दै सार्वजनिक रुपमै धेरै विद्युत खपतका लागि आव्हान गर्दै आएको छ । विद्युत खपत बढाउन भन्दै मंसीर महिनादेखि विद्युत नियमन आयोगले नयाँ महसुलसमेत लागु गरेको अवस्था छ ।

NLIC

उर्जा मन्त्रालय र नेपाल विद्युत प्राधिकरणले विद्युत खपत वृद्धि गर्न भान्सामा विद्युतीय चूलो प्रयोग गर्न सर्वसाधारणलाई आग्रह गर्दै आएका छन् । उर्जामन्त्री पम्फा भुसालले हरेकजसो सार्वजनिक कार्याक्रममा विद्युतीय चूलो प्रयोग गर्दै देशको आयातमा प्रमुख हिस्सा ओगटदै आएको भान्सामा प्रयोग हुने एलपीजी ग्यासको खपत घटाउन आग्रह गर्दै आएकी छन् । पछिल्लो समय देशभर विद्युतीय चूलोको प्रयोग बढेदै गएको तथ्यांकले पनि पुष्टि गर्छ । चालु आर्थिक बर्षको पछिल्लो ६ महिनामा नेपालमा विद्युतीय चुल्हो ३९ हजार ७ सय थान आयात भएको भन्सार विभागको तथ्यांकमा देखिन्छ । साथै यस अवधिमा विद्युतबाट चल्ने चिया र कफी बनाउने मेशिन पनि १५ हजार बढी थान आयात भएको देखिन्छ । अर्कोतर्फ शहरी क्षेत्रमा विद्युतीय चुलो तथा भाँडाको विक्री हवात्तै बढेको विक्रेताहरु बताउँछन् ।

ग्यास खपत घटेन

तर, विद्युतीय चूलो उपयोग बढ्दै गएको देखिए पनि नेपालले आयात गर्ने एलपीजी (लिक्युफाइड पेट्रोलियम ग्यास) ग्यासको आयातमा भने कमी आउन सकेको छैन् । नेपालले आयात गर्ने प्रमुख १० वस्तुमध्ये एलपीजी ग्यासको आयात बर्षेनी बढ्दो रहेकोे छ । भन्सार विभागको तथ्यांकअनुसार नेपालले चालु आर्थिक बर्ष २०७८–७९ को पहिलो ६ महिनामा गत आर्थिक बर्षको सोही अवधिको तुलनामा ३ करोड ९२ लाख ९० हजार ८ सय २८ केजी बढी एलपीजी ग्यास आयात गरेको छ ।

Citizenslife

विभागको तथ्याङ्कमा पछिल्लो तीन बर्षको एलपीजीजी ग्यास आयातको अवस्था हेर्दा आर्थिक बर्ष २०७५–७६ मा ३५ अर्ब ५४ करोड ८४ लाख ६६ हजार रुपैयाँ बरावरको ४२ करोड ८८ लाख ४० हजार १ सय ५७ केजी आयात भएको देखिन्छ । त्यस्तै आब २०७६–७७ मा २७ अर्ब ९४ करोड ८९ लाख १५ हजार रुपैयाँ बरावरको ४० करोड ६ लाख १८ हजार २ सय ९९ केजी, र आब २०७७–७८ मा ३६ अर्ब १५ करोड २९ लाख ११ हजार रुपैयाँको ४७ करोड ७४ लाख २२ हजार २ सय ९५ केजी एलपीजी ग्यास आयात गरेको देखिन्छ ।

नेपाल एलपीजी ग्यास उद्योग संघका अध्यक्ष कुश प्रसाद मल्लीका अनुसार बार्षिक रुपमा ग्यासको खपत बढदै गएको छ । उनले नेपालको विकासका लागि विद्युतीय उर्जा महत्वपूर्ण भए पनि एलपीजी ग्यासको प्रयोग बढनुमा यसको प्रयोगमा सहजता हुनुका साथै यसप्रतिको विश्वसनीयता रहेको बताए । गाउँगाउँसम्म जहाँपनि बोकेर लान सकिने भएकाले पनि यसको प्रयोग बढदै गइरहेको हो ।
एलपीजी ग्यासको प्रयोगमा सरलता र सहजताका कारण यसको प्रयोग बढदै गएको उनको भनाई छ । एलपीजी ग्यास विश्वमा कम जोखिम भएको इन्धनका रुपमा लिईदै आएको छ । संसारमा जोखिमका हिसाबले विद्युतको तुलनामा एलपीजी ग्यास कम जोखिमयुक्त रहेको अध्यक्ष मल्लीले बताए । एलपीजी ग्यास सस्तो भएकाले पनि प्रयोग बढदै गइरहेको मल्ली बताउँछन् । नेपालमा ग्यास लगायत इन्धनको मूल्य अन्तरर्राष्ट्रिय मूल्यका आधारमा निर्धारण हुने भएपनि सरकारले एलपीजी ग्यासमा अनुदान दिदै आएको छ । जसका कारण उपभोक्ताले अहिले पनि ग्यास उपयोगमै खुशी छन् । तर, अहिले पनि घरायासी ग्राहकलाई राहतका नाममा सरकारले अनुदान दिइरहनु र औधोगिक प्रयोगमा एलपीजी ग्यास उपयोग भइरहँदा आयात नघटेको जानकार बताउँछन् ।

सकारात्मक उपलब्धि हासिल

नेपाल विद्युत प्राधिकरणले भने पछिल्लो समय विद्युत खपतमा सकारात्मक उपलब्धि हासिल हुँदै गएको बताउँछ । नेपाल विद्युत प्राधिकरणका प्रवक्ता सुरेशबहादुर भट्टराई पछिल्लो समय घरेलु प्रयोजनका लागि विद्युतको प्रयोगमा बृिद्घ हँुदा खपत उल्लेख्य रुपमा बढेको बताउँछन् । लोडसेडिङ कम हुनुका साथै भान्सामा विद्युतीय चुलोको प्रयोग बढ्दा विद्युतको खपत बढेको हो ।

विद्युतीय चुलोको प्रयोग बढाउन सके नेपालमा उत्पादित विद्युत खपतका लागि समस्या नहुने प्रवक्ता भट्टराई बताउँछन् । हाल नेपालमा विद्युतको अत्यधिक माग रहेको छ । विद्युत प्राधिकरणको गत बर्षको बार्षिक प्रतिवेदनअनुसार पछिल्लो पाँच बर्षमा विद्युतका घरायासी ग्राहक १२ लाखले बढेको देखिन्छ । त्यस्तै विद्युतका कुल उपभोक्ता भने यस अवधिमा १३ लाखले बढेको उक्त तथ्याङ्कले देखाएको छ । यसले पनि घरायासी ग्राहकलाई विद्युतीय चुलो प्रयोगमा ल्याउन सके स्वदेशमै विद्युत खपत हुने र वार्षिक अर्बौ रुपैयाँको एलपीजी ग्यास आयात प्रतिस्थापन गर्न सकिने देखिन्छ ।

एलपीजी ग्यासमा घाटाले निगम समस्यामा

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य बढेसँगै केही महिनायता नेपाल आय निगम ठूलो घाटामा जान थालेको छ । आन्तरिक बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य समायोजन गरे पनि एलपीजी ग्यासमा प्रतिसिलिण्डर ५६० रुपैयाँ नौ पैसा घाटा हुँदा निगमको घाटा न्यूनीकरण भने हुनसकेको छैन । सञ्चित रकम र अन्य दायित्व रकम सबै पेट्रोलियम पदार्थ खरिदमा सकिएपछि निगमले गत साता सरकारसँग सहयोग मागेर आइओसीलाई भुक्तानी गरेको थियो । सरकार मातहतको मूल्य स्थिरीकरण कोषबाट समेत रु एक अर्ब ८० करोड लिएर निगमले आइओसीलाई पठाएको थियो ।

यसको प्रमुख कारण नेपालमा खपत हुँदै आएको ठूलो परिणामको एलपीजी ग्यास हो । निगमले पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य मंगलबार समायोजन गरेपनि अझै मासिक रु साढे चार अर्ब घाटा रहेकोे जनाएको छ । मूल्य समायोजनपछि पनि निगमलाई १५ दिनमा करिब रु दुई अर्ब २३ करोड घाटा रहेको छ । मूल्य वृद्धिपछि पनि आगामी १५ दिनमा पेट्रोलमा रु ४३ करोड, डिजेलमा रु एक अर्ब एक करोड र एलपीजी ग्यासमा करिब रु एक अर्ब घाटा हुने निगमको प्रक्षेपण छ । यसरी अहिलेको मूल्यमा निगमले ग्यासबाट मात्र मासिक २ अर्ब घाटा बेहोरिरहेको छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

CIVIL