Logo

GBIME

‘मार्केटिङ’ व्यवसायको आत्मा हो ? हरेक कम्पनीले किन ‘पिएमएफ’ बुझ्नैपर्छ ? रितेश मलिकको लेख

‘मार्केटिङ’ व्यवसायको आत्मा हो ? हरेक कम्पनीले किन ‘पिएमएफ’ बुझ्नैपर्छ ? रितेश मलिकको लेख



काठमाडौं । भनिन्छ कम्पनीहरु आफ्नो उत्पादनको बलमा मात्रै ठूला हुन्छन् । यो व्यापारमा एक शाश्वत सत्य हो । यस अवस्थामा, उत्पादनको गुणस्तरबाहेक त्यहाँ केवल एक अन्य चीज छ जुन कुनै पनि कम्पनीको लागि समान रूपमा महत्वपूर्ण छ, त्यो मार्केटिङ हो ।

तपाईंले पिएमएफ अर्थात् उत्पादन–बजार फिटको बारेमा सुन्नुभएको होला । यो मिशन हो कि संस्थापक र लगानीकर्ता दुबै कम्पनीको लागि सबैभन्दा महत्वपूर्ण मान्दछन् । यो अवधारणाले प्रमाणित गर्छ कि यो केवल उत्कृष्ट उत्पादन बनाउन पर्याप्त छैन, सफल हुन यसलाई प्रभावकारी रूपमा बजारीकरण गर्न आवश्यक छ । सबैभन्दा ठूलो गल्ती कम्पनीहरूले प्रायः आफ्ना ग्राहकहरूसँग परामर्श नगरी उत्पादन सिर्जना गर्नु हो । उत्पादन बजार फिट आज व्यापार संसारमा भाइरल भइरहेको वाक्यांश हो । यसको मतलब–ग्राहकहरु अनुसार उत्पादन धेरै विशिष्ट बनाउनु ताकि बिक्री छिटो होस् ।

मार्केटिङ एक सीप हो जुन कम्पनीको फाइदाको लागि प्रयोग गर्नुपर्छ । यसको उद्देश्य एक उत्पादन बनाउनु हो जुन नक्कल गर्न सकिन्छ, अर्थात्, यसलाई बारम्बार उत्पादन गर्न सकिन्छ । र सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा, यो उत्पादन बजार योग्य हुनुपर्छ, त्यो हो, यो बेच्न सकिन्छ । बजार योग्यता बुझ्नु सबैभन्दा महत्वपूर्ण छ । बजार योग्य उत्पादन बारम्बार उत्पादन गर्न सकिन्छ । पहिले उल्लेख गरिएझैं, तपाईंको व्यवसायको मार्केटिङमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण चरणहरू मध्ये एक भनेको तपाईंको लक्षित दर्शकहरूलाई पहिचान गर्नु हो । त्यो हो, तपाईं कसलाई आफ्नो उत्पादन बेच्न चाहनुहुन्छ बुझ्नुहोस् । यो बजार योग्य उत्पादनको अर्को आवश्यक शर्त हो ।

तपाईंको ग्राहक को हो र तिनीहरूले के खोजिरहेका छन् भनेर बुझ्न महत्वपूर्ण छ । यदि तपाइँसँग यो जानकारी छ भने तपाइँ तपाइँको लक्षित ग्राहकअनुसार तपाइँको मार्केटिङ गर्न सक्नुहुन्छ । यसले तपाईंको मार्केटिङको पहुँच बढाउनेछ र यसले धेरै मानिसहरूलाई जोड्नेछ । सबैलाई आफ्नो उत्पादन बेच्ने प्रयास असफल हुने ग्यारेन्टी छ । याद गर्नुहोस्, तपाईले आफ्नो ग्राहकलाई जति राम्रोसँग चिन्नुहुन्छ…तपाईको मार्केटिङ लागत कम हुनेछ । र लाभ मार्जिन समयसंग उच्च हुनेछ । मार्केटिङ भनेको आफ्नो ग्राहकहरूको भावना बुझ्नु हो । उनीहरुको आवश्यकता, चाहना बुझेर समस्या समाधान गर्ने ।

मार्केटिङको दोस्रो भाग गणित हो । मार्केटिङ पनि गणित जस्तै हो । तपाईंले आफ्ना ग्राहकहरूलाई उत्पादनको बारेमा बताउन कति खर्च गर्नुपर्नेछ र यस खर्चमा तपाईंले कति प्रतिफल पाउनुहुनेछ भन्ने कुरा बुझ्नुपर्छ । भारतीय स्टार्ट–अपहरूले प्रायः लक्षित दर्शकहरूमा बढी खर्च गर्ने गल्ती गर्छन् जसले उनीहरूको उत्पादन कहिल्यै खरीद गर्दैनन् । जसले गर्दा ग्राहक बढाउने लागत निरन्तर बढिरहेको छ ।

पहिले मार्केटिङको विधिमा धेरै विविधता थिएन । यो प्रायः मुखको शब्दमा निर्भर थियो, त्यो हो, तपाईंको उत्पादन प्रयोग गर्ने व्यक्तिहरू मार्फत पदोन्नति । तर आज सयौं कारकहरू मार्केटिङमा काम गर्छन् । उदाहरणका लागि–डिजिटल मिडिया । सामाजिक सञ्जाल आज बजारीकरणको प्रमुख माध्यम बनेको छ । सामाजिक सञ्जालले मुखको शब्दलाई नयाँ आयाम दिएको छ ।

मार्केटिङको संसारमा एउटा नयाँ प्रयोग देखा परिरहेको छ–कम्युनिटी मार्केटिङ । यसमा समान विचारधारा भएका व्यक्तिहरू उत्पादनहरू बनाउन, बेच्न र किन्न एकजुट हुन्छन् । सामुदायिक मार्केटिङ मार्केटिङको भावनात्मक च्यानल हो र यसलाई अँगाल्न सक्ने ब्रान्डहरू अझ राम्रो स्थितिमा छन् ।

एउटा कम्पनी जसले यसप्रकारको सामुदायिक स्तरको मार्केटिङ धेरै राम्रोसँग गर्छ रेड बुल हो । उदाहरणका लागि, कोक वा पेप्सीले आफ्नो आम्दानीको ९ देखि १०% मार्केटिङमा खर्च गर्छन् । तर रेड बुलले यसमा २५–२६% सम्म खर्च गर्छ । तिनीहरूका लक्षित ग्राहकहरू साहसिक कार्य म पराउने मानिसहरू हुन् र तिनीहरूले तिनीहरूको लागि धेरै प्रभावकारी मार्केटिङ गर्छन् । यस प्रकारको मार्केटिङको अर्को राम्रो उदाहरण नाइकी हो । यी ब्रान्डहरूले हामीलाई सिकाउँछन् कि ब्रान्ड सन्देशहरू एकरूप हुन धेरै महत्वपूर्ण छ । उत्पादनको रूप र गुणस्तरमा बारम्बार परिवर्तनहरूले यसको बजार योग्यतालाई असर गर्छ । तपाईंले म्याकडोनाल्डको लोगो जति पटक हेर्नुहुन्छ, त्यति नै तपाईंको दिमागमा टाँसिने सम्भावना हुन्छ ।

मार्केटिङ पनि प्रयोगकर्ताको अनुभवमा निर्भर गर्दछ । तपाईंको उत्पादनको केही विशेषताहरू हुनुपर्छ जसको बारेमा तपाईंको लक्षित समूहले अरूलाई बताउन सक्छ किन तिनीहरूले तपाईंको उत्पादन प्रयोग गर्छन् । यो महत्वपूर्ण छ कि तपाइँ कसरी निरन्तर उत्पादनमा मूल्य थप्नुहुन्छ, तपाइँ कसरी प्रयोगकर्ताहरूसँग निरन्तर सम्पर्कमा हुनुहुन्छ र उनीहरूसँग हुनुहुन्छ भनी उनीहरूलाई बताउनुहोस् ।

प्रयोगकर्ता अनुभवलाई व्यवसायिक भाषामा यूएक्स भनिन्छ । धेरै कम्पनीहरूले यूएक्स कोटिन्ट पनि मापन गर्छन् । मेरो अनुसार, मार्केटिङको अन्तिम पक्ष भनेको यो सम्पूर्ण संस्थाको पहल हुनुपर्छ । संगठनमा तिनीहरूको भूमिकाको बावजूद, प्रत्येक सदस्यले बुझ्नुपर्छ कि तिनीहरू पनि उत्पादनको मार्केटर हुन् । आदर्श स्थिति तब हुनेछ जब तपाइँका ग्राहकहरूले तपाइँका उत्पादनहरूको पनि मार्केटिङ गर्छन् । मेरो विचारमा, जबसम्म तपाइँको सम्पूर्ण टोली र तपाइँका ग्राहकहरूले तपाइँको उत्पादनमा विश्वास गर्दैनन्, तपाइँ यसलाई बेच्न सक्नुहुन्न ।

(शिक्षाले डाक्टर रितेश मलिक मनले एक उद्यमी हुन् । उनी भारतको दोस्रो ठूलो सह–कार्यकारी प्लेटफर्म इन्नोभ-एटको संस्थापक हुन् । प्लेटफर्मले स्टार्ट–अपहरू, कर्पोरेटहरू, फ्रिलान्सरहरू र अन्य पेशेवरहरूलाई सँगै ल्याउँछ । रितेशले हालसम्म ६० भन्दा बढी स्टार्टअपमा लगानी गरिसकेका छन् ।) अनुवाद गरिएको

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
NBL
NCHL